C vitamini (askorbik asit)

Günümüzde en çok bilinen ve kullanılan vitaminlerin başında gelir. Suda çözülen bir vitamindir; ısı, hava, su ve alkalilere karşı hassas ve dayanıksız olan bu vitamin, ilk kez 1928 yılında Dr.Szent Gyorgi tarafından ayrıştırılmıştır.

İnsan ve gelişmiş bütün canlıların hücrelerinde C vitamini bulunur ve hücrenin çalışması için görev yapar. İnsan vücudu kendiliğinden C vitamini üretemez, bu nedenle dışarıdan yapılmış olarak almak zorundadır.

C vitamini görevlerinin çoğunu güçlü bir antioksidan olarak yerine getirir. Serbest radikaller, kanser ve kalp hastalığını içeren pek çok ciddi rahatsızlığın temeli olduğu düşünülen tahrip edici ve son derece reaktif moleküllerdir. C vitamininin canlılardaki önemli rolü, çok etkili bir serbest radikal nötralizörü olması özelliğinden kaynaklanır.

C Vitamininin Vücuttaki Fonksiyonları

C vitamininin vücutta birçok görevi vardır. Dokuları bir arada tutan bir protein çeşidi olan kollojenin sentezinde görev yapar. C vitamini kan damarlarının kuvvetli olmasında da önemli rol oynar. C vitamininin en önemli görevlerinden birisi de vücudu enfeksiyonlara ve bakteri toksinlerine karşı korumasıdır. Enfeksiyonlar vücuttaki C vitamini miktarını azaltır. Bu vitamin yeterli miktarda alındığında enfeksiyonlar önlenmekte ve C vitamini alımı arttırıldığında enfeksiyonlarda azalma görülmektedir. Kolesterol düzeyinin dengelenmesi için de C vitamininin yeterli miktarda alınması önemlidir.

Diğer besin öğelerinin vücutta kullanılmasında C vitamini oldukça etkindir. B vitaminlerinden riboflavinin, folik asitin, ayrıca A ve E vitaminlerinin vücutta daha iyi kullanılmasını sağlar. Bunların dışında demirin emilimi için de C vitamini gereklidir.

Kortizon, aspirin, insulin gibi ilaçlarla kurşun, civa, arsenik gibi ağır metallerin olumsuz etkilerini giderir. Vücudun savunma sistemini arttırıcı etkisi vardır. Bu etkisini nötrofil hücrelerini ve interferon denilen maddeyi arttırmak yoluyla gerçekleştirir.

C Vitamini Eksikliği

Eksikliğinde oluşan en ağır durum skorbüt hastalığıdır. Bunun dışında diş eti kanamaları ve çekilmeler, enfeksiyonlara karşı dayanıksızlık ve zor iyileşme, deride küçük kanamalar, halsizlik ve iştahsızlık C vitamini eksikliğinde görülen diğer belirtilerdir.

Eksikliğin artması durumunda burun kanamaları, ağız içinde yaralar, diş kayıpları, eklem şişmeleri, kemik ağrıları ve nefes darlığı görülmektedir. Çocuklarda büyümenin yavaşlaması, enfeksiyonlara karşı vücut direncinin azalması ve sık mikrobik hastalıkların gelişmeye başlaması, yaşlılarda ciddi damar problemleri, yüksek tansiyon, eklem iltihabı, ülser, damar sorunları, allerji ve safra kesesi taşları gibi bir çok sağlık sorununun C Vitamini ile ilişkili olduğu düşünülmektedir.

C Vitamininin Fazla Alınması

C Vitamini güvenle kullanılabilen bir maddedir. Fazla miktarda C vitamini alımı (günde yaklaşık 1000 mg'dan fazla) bulantı, ishal, karın krampları ve böbrek taşlarına neden olabilir.

C Vitamininin Özellikle Kullanılması Gereken Durumlar

Sigara içenlerin, sigara dumanlı ortamda uzun süre bulunanların, lifsiz beslenenlerin, diyaliz makinesinde bulunanların ve 60 yaş üzerinde olan kişilerin C vitaminine gereksinimi daha fazladır.